Η πραγματική αυτοπεποίθηση δεν είναι να μη φοβάσαι. Είναι να εμπιστεύεσαι ότι μπορείς να ανταποκριθείς, ακόμη κι όταν υπάρχει αβεβαιότητα.
Με μια ματιά
| Τι είναι | Η εμπιστοσύνη ότι μπορείς να ανταποκριθείς σε μια συγκεκριμένη πρόκληση |
| Τι δεν είναι | Απουσία φόβου, ούτε βεβαιότητα για το αποτέλεσμα |
| Ο επιστημονικός όρος | Αυτο-αποτελεσματικότητα, self-efficacy, όπως την περιέγραψε ο Albert Bandura |
| Διαφορά από αυτοεκτίμηση | Η αυτοεκτίμηση αφορά την προσωπική αξία, η αυτοπεποίθηση τη συγκεκριμένη ικανότητα |
| Πηγές ανάπτυξης | Τέσσερις, με ισχυρότερη τις προσωπικές εμπειρίες επιτυχούς αντιμετώπισης |
| Είναι γενική; | Όχι. Είναι συγκεκριμένη ανά τομέα |
| Είναι έμφυτη; | Όχι. Διαμορφώνεται μέσα από εμπειρίες, σε όλη τη διάρκεια της ζωής |
Πώς μοιάζει η έλλειψη αυτοπεποίθησης στην πράξη;
Συνήθως σαν δύο δευτερόλεπτα σιωπής.
Τόσο διαρκεί πολλές φορές η παύση ανάμεσα στη σκέψη «θέλω να το πω» και στην απόφαση «άστο, δεν πειράζει».
Σε μια επαγγελματική συνάντηση. Σε μια συζήτηση με φίλους. Σε ένα μήνυμα που έγραψες, διέγραψες και ξανάγραψες.
Κανείς ίσως να μην πρόσεξε αυτή τη μικρή παύση. Εσύ όμως τη θυμάσαι μέχρι το τέλος της ημέρας.
Ξέρεις τι θέλεις να πεις. Έχεις γνώσεις. Έχεις εμπειρία. Κι όμως, κάτι σε σταματά.
Στις περισσότερες περιπτώσεις αυτό το «κάτι» δεν είναι η έλλειψη ικανοτήτων. Είναι η έλλειψη εσωτερικής σιγουριάς.
Τι είναι πραγματικά η αυτοπεποίθηση;
Η εμπιστοσύνη ότι, όποιο κι αν είναι το αποτέλεσμα, θα μπορέσεις να το διαχειριστείς.
Πολλοί πιστεύουν ότι αυτοπεποίθηση σημαίνει να είσαι πάντα σίγουρος για τον εαυτό σου, ή να μην φοβάσαι ποτέ. Η διαφορά είναι σημαντική.
| Δύο διαφορετικές θέσεις | Τι προσπαθείς να κάνεις |
|---|---|
| Ψευδής σιγουριά | Να ελέγξεις το αποτέλεσμα |
| Πραγματική αυτοπεποίθηση | Να εμπιστευτείς τον εαυτό σου μέσα στο αποτέλεσμα, ακόμη κι αν δεν είναι το ιδανικό |
Γι᾽ αυτό οι άνθρωποι που δείχνουν αυτοπεποίθηση δεν είναι απαραίτητα αυτοί που δεν φοβούνται. Είναι εκείνοι που δεν χρειάζονται τη διαρκή επιβεβαίωση των άλλων για να εκφραστούν ή να αναλάβουν δράση.
Γιατί οι θετικές δηλώσεις δεν αρκούν;
Επειδή ο εσωτερικός διάλογος δεν πείθεται με φράσεις. Έχει χτιστεί μέσα από χρόνια εμπειριών.
Αν η αυτοπεποίθηση χτιζόταν μόνο με φράσεις όπως «πίστεψε στον εαυτό σου» ή «μπορείς να τα καταφέρεις», τότε όλοι θα αισθανόμασταν καλύτερα μετά από ένα εμπνευσμένο βίντεο.
Όταν λες στον εαυτό σου «είμαι ικανός», πολλές φορές ο νους σου απαντά σχεδόν αμέσως: «ναι, αλλά θυμήσου εκείνη τη φορά που απέτυχες».
Οι θετικές δηλώσεις, όταν δεν συνοδεύονται από πραγματική εμπειρία, συχνά ενεργοποιούν τις ίδιες αμφιβολίες που προσπαθούν να μειώσουν.
Τι δείχνει η επιστημονική έρευνα;
Ότι η αίσθηση προσωπικής ικανότητας δεν είναι έμφυτη, αλλά αναπτύσσεται μέσα από τέσσερις πηγές.
Στην επιστημονική βιβλιογραφία η έννοια που μελετάται περισσότερο δεν είναι η «αυτοπεποίθηση», αλλά η αυτο-αποτελεσματικότητα, στα αγγλικά self-efficacy. Ο ψυχολόγος Albert Bandura την περιέγραψε ως την πεποίθηση ότι μπορείς να ανταποκριθείς αποτελεσματικά σε μια συγκεκριμένη κατάσταση.
1. Προσωπικές εμπειρίες επιτυχούς αντιμετώπισης
Η ισχυρότερη από τις τέσσερις. Το ότι τα κατάφερες ξανά είναι απόδειξη που δεν αντικρούεται εύκολα.
2. Παρατήρηση ανθρώπων με τους οποίους ταυτιζόμαστε
Βλέπεις κάποιον σαν εσένα να ανταποκρίνεται, και το εύρος του δυνατού μεγαλώνει.
3. Ενθάρρυνση από σημαντικούς ανθρώπους
Λειτουργεί, αλλά μόνο όταν είναι αξιόπιστη και συγκεκριμένη.
4. Ερμηνεία των σωματικών αντιδράσεων
Το ίδιο σφίξιμο στο στομάχι μπορεί να διαβαστεί ως «κινδυνεύω» ή ως «ενεργοποιήθηκα».
Από όλες αυτές τις πηγές η ισχυρότερη είναι η πρώτη. Όχι τα λόγια. Οι πραγματικές εμπειρίες.
Μεταγενέστερες έρευνες έχουν δείξει ότι όσο περισσότερο ένας άνθρωπος πιστεύει στην ικανότητά του να ανταποκριθεί σε μια συγκεκριμένη πρόκληση, τόσο καλύτερη είναι συνήθως και η απόδοσή του.
Πηγή: Albert Bandura, θεωρία της αυτο-αποτελεσματικότητας. Οι τέσσερις πηγές είναι γνωστές στη βιβλιογραφία ως mastery experiences, vicarious experiences, verbal persuasion και physiological states.
Είναι η αυτοπεποίθηση χαρακτηριστικό ή δεξιότητα;
Δεξιότητα. Και αυτό είναι το πιο αισιόδοξο συμπέρασμα του άρθρου.
Η αυτοπεποίθηση δεν είναι κάτι με το οποίο γεννιούνται λίγοι τυχεροί. Χτίζεται. Και ό,τι χτίζεται μπορεί να ενισχυθεί.
Δεν χρειάζεται να περιμένεις να νιώσεις έτοιμος. Χρειάζεται να δημιουργήσεις νέες εμπειρίες που θα αποδείξουν στον εαυτό σου ότι μπορείς.
Πού μπορεί να βοηθήσει το NLP;
Στο να αλλάξεις την ερώτηση που κάνεις στον εαυτό σου.
Αν θέλεις να αναπτύξεις μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση, ίσως δεν είναι χρήσιμο να ξεκινήσεις ρωτώντας «πώς θα αισθανθώ πιο δυνατός;». Ίσως είναι πιο χρήσιμο να αναρωτηθείς:
Το NLP μπορεί να βοηθήσει να παρατηρήσεις τον εσωτερικό σου διάλογο, τις εικόνες που δημιουργείς για το μέλλον, τα νοήματα που αποδίδεις στις εμπειρίες, και τα μοτίβα που επαναλαμβάνονται.
Ο στόχος δεν είναι να πείσεις τον εαυτό σου ότι είναι τέλειος. Ο στόχος είναι να αποκτήσεις περισσότερες επιλογές στον τρόπο που σκέφτεσαι και ενεργείς.
Άνοιξε τις σημειώσεις στο κινητό σου και δώσε σε μία νέα σελίδα τον τίτλο «Αποδείξεις».
Γράψε τρεις δύσκολες καταστάσεις που αντιμετώπισες τον τελευταίο χρόνο. Όχι μεγάλες επιτυχίες. Δύσκολες στιγμές που κατάφερες να διαχειριστείς.
Δίπλα σε κάθε μία σημείωσε: «τι έκανα που με βοήθησε να τα καταφέρω;»
Συνέχισε να προσθέτεις κάθε φορά που ξεπερνάς μια πρόκληση. Με τον καιρό θα δημιουργήσεις κάτι πολύ πιο ισχυρό από μια θετική φράση. Θα δημιουργήσεις προσωπικές αποδείξεις.
Συχνές ερωτήσεις
Είναι η αυτοπεποίθηση το ίδιο με την αυτοεκτίμηση;
Όχι. Η αυτοεκτίμηση αφορά το πώς αξιολογείς την προσωπική σου αξία, ενώ η αυτοπεποίθηση αφορά το πόσο πιστεύεις ότι μπορείς να ανταποκριθείς σε μια συγκεκριμένη πρόκληση. Μπορεί κάποιος να έχει υψηλή αυτοεκτίμηση και παρ᾽ όλα αυτά να αγχώνεται πριν από μια παρουσίαση, και το αντίστροφο.
Γεννιόμαστε με αυτοπεποίθηση ή την αποκτούμε;
Η προσωπικότητα παίζει κάποιον ρόλο, ωστόσο η επιστημονική έρευνα δείχνει ότι η αίσθηση προσωπικής ικανότητας διαμορφώνεται κυρίως μέσα από τις εμπειρίες μας. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να αναπτυχθεί σε όλη τη διάρκεια της ζωής.
Γιατί έχω αυτοπεποίθηση σε κάποιους τομείς αλλά όχι σε άλλους;
Επειδή η αυτοπεποίθηση δεν είναι γενική, είναι συγκεκριμένη. Μπορεί να αισθάνεσαι πολύ άνετα όταν εκπαιδεύεις μια ομάδα, αλλά να δυσκολεύεσαι να ζητήσεις αύξηση ή να εκφράσεις ένα προσωπικό συναίσθημα. Δεν είναι αντίφαση, είναι ένδειξη ότι σε ορισμένους τομείς χρειάζεσαι περισσότερες εμπειρίες.
Τι είναι η αυτο-αποτελεσματικότητα και σε τι διαφέρει από την αυτοπεποίθηση;
Η αυτο-αποτελεσματικότητα, self-efficacy, είναι ο επιστημονικός όρος που περιέγραψε ο Albert Bandura και αφορά την πεποίθηση ότι μπορείς να ανταποκριθείς σε μια συγκεκριμένη κατάσταση. Στην καθημερινή γλώσσα λέμε «αυτοπεποίθηση» για το ίδιο πράγμα, όμως ο επιστημονικός όρος είναι πιο ακριβής γιατί τονίζει ότι πρόκειται για κάτι συγκεκριμένο και όχι γενικό.
Γιατί δεν δουλεύουν οι θετικές δηλώσεις;
Επειδή όταν δεν συνοδεύονται από πραγματική εμπειρία, συχνά ενεργοποιούν τις ίδιες αμφιβολίες που προσπαθούν να μειώσουν. Ο εσωτερικός διάλογος έχει χτιστεί μέσα από χρόνια εμπειριών και απαντά με αντιπαραδείγματα.
Μπορώ να δουλέψω μόνος μου;
Ναι. Η καταγραφή εμπειριών, η σταδιακή έκθεση σε νέες προκλήσεις και η παρατήρηση του εσωτερικού διαλόγου μπορούν να γίνουν και χωρίς τη βοήθεια κάποιου άλλου. Ωστόσο υπάρχουν μοτίβα δύσκολο να αναγνωρίσουμε μόνοι μας, επειδή τα ζούμε από μέσα.
Πότε πρέπει να απευθυνθώ σε επαγγελματία ψυχικής υγείας;
Αν βιώνεις έντονο ή παρατεταμένο άγχος που επηρεάζει την καθημερινή σου ζωή. Το coaching και το NLP μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά, όχι ως υποκατάστατα της κατάλληλης φροντίδας.
Η αυτοπεποίθηση έρχεται μετά την πράξη
Αν κρατήσεις μόνο μία σκέψη από αυτό το άρθρο, ας είναι αυτή.
Δεν χρειάζεται να αισθανθείς απόλυτα σίγουρος πριν κάνεις το επόμενο βήμα. Πολύ συχνά η σιγουριά δεν προηγείται της δράσης. Ακολουθεί τη δράση.
Η μικρή παύση των δύο δευτερολέπτων ίσως να μην εξαφανιστεί ποτέ εντελώς. Κάποια στιγμή όμως θα πάψει να είναι εκείνη που αποφασίζει για λογαριασμό σου.
Η αυτοπεποίθηση δεν είναι πολυτέλεια. Είναι το θεμέλιο πάνω στο οποίο χτίζονται οι επιλογές, οι σχέσεις, η ηγεσία και η προσωπική εξέλιξη.
Πού μπορείς να δουλέψεις συστηματικά με αυτό;
Στη Hellenic NLP Academy, μέσα από το NLP TimeScape Professional Path, ένα επαγγελματικό πρόγραμμα επτά μηνών με πέντε διεθνείς πιστοποιήσεις.
Μία από αυτές είναι η πιστοποίηση στο TimeScape System™, το ιδιόκτητο βιωματικό μοντέλο του Jay Williams, που δουλεύει με τον τρόπο που είναι οργανωμένη μια εμπειρία μέσα σου και όχι με το να πείσεις τον εαυτό σου για κάτι.
Δες τη δομή και τις πέντε πιστοποιήσεις στο NLP TimeScape Professional Path.
Αν θέλεις πρώτα να το ζήσεις, ξεκίνα από μια βιωματική συνάντηση TimeScape Experience.
ΔΩΡΕΑΝ ΤΕΣΤ
Πόσο γεμάτο είναι το ρεζερβουάρ σου;
Κατέβασε το ΤΕΣΤ για να το μάθεις. Επτά βράδια, δύο λεπτά το καθένα. Στο τέλος έχεις έναν χάρτη με το πού πάει πραγματικά η ενέργειά σου και πού χάνεται.
Με την εγγραφή σου συμφωνείς να λαμβάνεις ενημερωτικά email από την Hellenic NLP Academy. Θα σου στείλουμε πρώτα ένα email επιβεβαίωσης. Διαγράφεσαι όποτε θέλεις, με ένα κλικ. Όροι και Πολιτική Απορρήτου.
Δεν θέλεις το Τεστ;
Πάρε μόνο τις ενημερώσεις: καινούρια άρθρα, ημερομηνίες σεμιναρίων και ό,τι ετοιμάζουμε.
ΘΕΛΩ ΜΟΝΟ ΤΙΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΕΙΣ