Όταν η κατανόηση δεν αρκεί για να αλλάξει μια συνήθεια, μια αντίδραση ή ένας τρόπος σκέψης.
Με μια ματιά
| Το ερώτημα | Γιατί καταλαβαίνω τι μου συμβαίνει και συνεχίζω να αντιδρώ το ίδιο; |
| Η σύντομη αιτία | Η κατανόηση δουλεύει συνειδητά. Το μοτίβο δουλεύει αυτόματα |
| Τι δεν σημαίνει | Ότι είσαι αδύναμος ή ότι δεν προσπάθησες αρκετά |
| Πού εστιάζει το NLP | Στο πώς δημιουργείται η εμπειρία, όχι μόνο στο περιεχόμενο της σκέψης |
| Διαφορά από τη θετική σκέψη | Δεν αλλάζει το τι λες στον εαυτό σου, αλλά το πώς είναι οργανωμένη η εμπειρία |
| Πώς φαίνεται η αλλαγή | Συνήθως ως απουσία αντίδρασης, όχι ως προσπάθεια |
| Τι δεν είναι | Ψυχοθεραπεία, ιατρική φροντίδα, γρήγορη λύση |
Γιατί οι άνθρωποι ζητούν αλλαγή;
Σχεδόν ποτέ επειδή όλα πηγαίνουν τέλεια. Συνήθως επειδή κάτι επαναλαμβάνεται.
Ένα συναίσθημα. Μια αντίδραση. Ένας φόβος. Μια συμπεριφορά. Μια σχέση που αλλάζει πρόσωπα, αλλά οδηγεί πάντα στο ίδιο αποτέλεσμα.
Και σχεδόν πάντα ακούγεται η ίδια φράση:
Αν έχεις πιάσει ποτέ τον εαυτό σου να λέει αυτή τη φράση, δεν είσαι ο μόνος. Είναι μία από τις πιο συνηθισμένες εμπειρίες των ανθρώπων που προσπαθούν πραγματικά να αλλάξουν.
Αν η κατανόηση ήταν αρκετή, δεν θα είχαμε ήδη αλλάξει;
Θα είχαμε. Και το ότι δεν έχουμε είναι η καλύτερη απόδειξη ότι η κατανόηση από μόνη της δεν φέρνει την αλλαγή.
Σκέψου πόσα γνωρίζεις ήδη για τον εαυτό σου. Ίσως ξέρεις πότε ξεκίνησε ένας φόβος. Ίσως θυμάσαι ποιο γεγονός σε επηρέασε. Ίσως έχεις διαβάσει βιβλία, έχεις κάνει σεμινάρια, έχεις μιλήσει με φίλους, ίσως και με κάποιον επαγγελματία.
Κι όμως, κάποια στιγμή εμφανίζεται η ίδια κατάσταση. Και πριν προλάβεις να θυμηθείς όλα όσα γνωρίζεις, αντιδράς όπως πάντα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν κατάλαβες αρκετά. Σημαίνει ότι η κατανόηση και η αλλαγή δεν είναι το ίδιο πράγμα.
Γιατί ο εγκέφαλος αυτοματοποιεί τις αντιδράσεις;
Επειδή χωρίς αυτό δεν θα λειτουργούσες. Η αυτοματοποίηση δεν είναι βλάβη, είναι χαρακτηριστικό.
Αν ο εγκέφαλος δεν αυτοματοποιούσε, θα έπρεπε κάθε πρωί να ξαναμαθαίνεις πώς να περπατάς, να οδηγείς ή να δένεις τα κορδόνια σου.
Το ίδιο συμβαίνει και με πολλές συναισθηματικές αντιδράσεις. Όταν ένας τρόπος σκέψης ή αντίδρασης επαναλαμβάνεται αρκετές φορές, μπορεί να γίνει αυτόματος. Τότε δεν χρειάζεται πλέον να τον επιλέγεις συνειδητά. Απλώς συμβαίνει.
Γιατί δεν βλέπουμε τον μηχανισμό;
Επειδή αντιλαμβανόμαστε μόνο το αποτέλεσμα.
Το άγχος. Τον θυμό. Την απογοήτευση. Την αναβλητικότητα. Την ενοχή. Σπάνια παρατηρούμε πώς ακριβώς δημιουργήθηκε αυτή η εμπειρία.
Και επειδή ο ανθρώπινος νους αγαπά τις εξηγήσεις, συχνά κατασκευάζουμε μια ιστορία που φαίνεται λογική. Δεν σημαίνει ότι είναι λανθασμένη. Σημαίνει ότι δεν περιγράφει απαραίτητα τον πραγματικό μηχανισμό που ενεργοποίησε την αντίδραση.
Γιατί δεν αλλάζει με τη σκέψη κάτι που λειτουργεί αυτόματα;
Επειδή προσπαθείς να αλλάξεις μια αυτόματη διαδικασία χρησιμοποιώντας μόνο τη συνειδητή σκέψη. Και πολλές φορές αυτό δεν αρκεί.
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο σημείο του άρθρου, γι᾽ αυτό αξίζει να γραφτεί καθαρά: δεν σημαίνει ότι είσαι αδύναμος, ούτε ότι δεν προσπαθείς αρκετά. Σημαίνει ότι δουλεύεις στο λάθος επίπεδο.
Πώς μοιάζει η πραγματική αλλαγή;
Σπάνια θεαματική. Συνήθως αθόρυβη. Οι άνθρωποι το περιγράφουν με τέσσερις τρόπους.
- «Δεν με επηρεάζει πια.»
- «Δεν αντέδρασα όπως παλιά.»
- «Το θυμάμαι, αλλά είναι σαν να μην με αγγίζει.»
- «Δεν ξέρω τι έγινε, απλώς κάποια στιγμή σταμάτησα να αντιδρώ έτσι.»
Παράδοξο; Ίσως. Αλλά πολλές φορές αυτή είναι η αίσθηση μιας βαθύτερης αλλαγής. Όχι επειδή χρειάζεται καθημερινή προσπάθεια για να διατηρηθεί, αλλά επειδή ο τρόπος με τον οποίο οργανώνεις την εμπειρία σου έχει αλλάξει.
Πού μπορεί να βοηθήσει το NLP;
Στο να αυξήσει την επίγνωση. Δεν προσπαθεί απλώς να σε κάνει να αισθανθείς καλύτερα.
Σε βοηθά να παρατηρήσεις πώς δημιουργείς την εμπειρία σου. Πώς γεννιέται ένα συναίσθημα. Πώς αποκτούν νόημα οι εμπειρίες. Και πώς μικρές αλλαγές στον τρόπο που οργανώνεται αυτή η εμπειρία μπορούν να ανοίξουν νέες επιλογές.
Δεν προσπαθεί να διορθώσει τον άνθρωπο. Ξεκινά από την παραδοχή ότι ο άνθρωπος δεν είναι χαλασμένος.
Αυτό που μπορεί να αλλάξει είναι ο τρόπος με τον οποίο έχει οργανωθεί μια συγκεκριμένη εμπειρία.
Σε τι διαφέρει από τη θετική σκέψη;
Στο επίπεδο στο οποίο δουλεύει.
| Προσέγγιση | Πού δουλεύει |
|---|---|
| Θετική σκέψη και δηλώσεις | Στο περιεχόμενο: τι λες στον εαυτό σου για μια κατάσταση |
| NLP | Στη δομή: πώς δημιουργείται αυτή η σκέψη και πώς οργανώνεται η συνολική εμπειρία |
Οι θετικές δηλώσεις μπορούν να είναι χρήσιμες. Όμως ορισμένα βαθιά μοτίβα δεν αλλάζουν μόνο επειδή αποφασίζουμε να σκεφτόμαστε διαφορετικά. Εκεί βρίσκεται η διαφορά.
Τι μπορείς να δοκιμάσεις σήμερα;
Ένα πράγμα, και δεν είναι τεχνική. Είναι παρατήρηση.
Την επόμενη φορά που θα εμφανιστεί μια γνώριμη αντίδραση, μην προσπαθήσεις να τη σταματήσεις. Απλώς ρώτησε τον εαυτό σου:
- Τι εμφανίστηκε πρώτο; Μια εικόνα, μια φωνή ή μια σωματική αίσθηση;
- Σε ποιο σημείο του σώματος το ένιωσα;
- Η σκέψη ήρθε πριν ή μετά από αυτή την αίσθηση;
Μην προσπαθήσεις να αλλάξεις τίποτα. Απλώς παρατήρησε.
Ίσως για πρώτη φορά να δεις ότι αυτό που θεωρούσες «χαρακτήρα» είναι στην πραγματικότητα μια διαδικασία που επαναλαμβάνεται σχεδόν με τον ίδιο τρόπο κάθε φορά.
Και όταν αρχίζεις να παρατηρείς μια διαδικασία, δημιουργείται χώρος για νέες επιλογές.
Συχνές ερωτήσεις
Γιατί ξέρω τι μου συμβαίνει και δεν αλλάζω;
Επειδή η κατανόηση δουλεύει σε συνειδητό επίπεδο, ενώ πολλές αντιδράσεις έχουν επαναληφθεί τόσες φορές που λειτουργούν αυτόματα. Μια αυτόματη διαδικασία δεν αλλάζει μόνο με συνειδητή σκέψη.
Αν ένα μοτίβο λειτουργεί αυτόματα, σημαίνει ότι δεν έχω έλεγχο;
Όχι. Οι αυτόματες διαδικασίες είναι μέρος της φυσιολογικής λειτουργίας του εγκεφάλου, χάρη σε αυτές μιλάμε και οδηγούμε χωρίς να το σκεφτόμαστε. Η επίγνωση αυτών των μοτίβων δεν αφαιρεί την προσωπική ευθύνη, αντίθετα δημιουργεί περισσότερες δυνατότητες επιλογής.
Πώς θα καταλάβω ότι κάτι πραγματικά άλλαξε;
Πολύ συχνά όχι από την προσπάθεια, αλλά από την απουσία της. Μια κατάσταση που παλαιότερα σε ενεργοποιούσε μπορεί απλώς να περάσει χωρίς να αντιδράσεις όπως συνήθιζες. Πολλές φορές θα το παρατηρήσεις ώρες αργότερα ή θα το επισημάνει κάποιος άλλος.
Σε τι διαφέρει από τη θετική σκέψη;
Η θετική σκέψη δουλεύει με το τι λες στον εαυτό σου. Το NLP δουλεύει με το πώς δημιουργείται αυτή η σκέψη και πώς οργανώνεται η συνολική εμπειρία.
Μπορώ να δουλέψω μόνος μου;
Η παρατήρηση των μοτίβων σου είναι σημαντικό πρώτο βήμα και μπορείς να την κάνεις μόνος. Ορισμένες βαθιά ριζωμένες αντιδράσεις όμως είναι δύσκολο να αναγνωριστούν από μέσα, επειδή αποτελούν μέρος του ίδιου του τρόπου με τον οποίο οργανώνεις την εμπειρία σου.
Πότε πρέπει να απευθυνθώ σε επαγγελματία ψυχικής υγείας;
Αν αντιμετωπίζεις έντονα ή επίμονα προβλήματα που επηρεάζουν την ψυχική σου υγεία, τον ύπνο ή την καθημερινή σου λειτουργικότητα. Το NLP και το coaching δεν αντικαθιστούν τη θεραπευτική ή ιατρική φροντίδα όταν αυτή είναι απαραίτητη.
Μια τελευταία σκέψη
Δεν είσαι χαλασμένος. Δεν αποτυγχάνεις επειδή δεν προσπαθείς αρκετά.
Πολλά από τα μοτίβα που κουβαλάς δημιουργήθηκαν κάποτε γιατί εξυπηρετούσαν έναν σκοπό. Σήμερα, ίσως απλώς χρειάζονται μια διαφορετική οπτική και νέες επιλογές.
Και ίσως το καλύτερο σημείο για να ξεκινήσεις δεν είναι μια τεχνική. Είναι μια ερώτηση: τι είναι αυτό που συνεχίζει να επαναλαμβάνεται στη ζωή σου;
Πού μπορείς να εκπαιδευτείς σε αυτή την προσέγγιση;
Στη Hellenic NLP Academy προσεγγίζουμε το NLP ως εργαλείο επίγνωσης, μάθησης και ανθρώπινης ανάπτυξης. Όχι ως γρήγορη λύση, αλλά ως διαδικασία που βοηθά τον άνθρωπο να κατανοήσει τον τρόπο με τον οποίο οργανώνει την εμπειρία του.
Η εκπαίδευση γίνεται μέσα από το NLP TimeScape Professional Path, ένα πρόγραμμα επτά μηνών με πέντε διεθνείς πιστοποιήσεις. Μία από αυτές είναι η πιστοποίηση στο TimeScape System™, το ιδιόκτητο βιωματικό μοντέλο του Jay Williams, που δουλεύει ακριβώς με αυτό που περιγράφει το άρθρο.
Δες τη διαδρομή και τις πέντε πιστοποιήσεις στο NLP TimeScape Professional Path.
Αν θέλεις να το ζήσεις πριν το μάθεις, ξεκίνα από μια βιωματική συνάντηση TimeScape Experience.
ΔΩΡΕΑΝ ΤΕΣΤ
Πόσο γεμάτο είναι το ρεζερβουάρ σου;
Κατέβασε το ΤΕΣΤ για να το μάθεις. Επτά βράδια, δύο λεπτά το καθένα. Στο τέλος έχεις έναν χάρτη με το πού πάει πραγματικά η ενέργειά σου και πού χάνεται.
Με την εγγραφή σου συμφωνείς να λαμβάνεις ενημερωτικά email από την Hellenic NLP Academy. Θα σου στείλουμε πρώτα ένα email επιβεβαίωσης. Διαγράφεσαι όποτε θέλεις, με ένα κλικ. Όροι και Πολιτική Απορρήτου.
Δεν θέλεις το Τεστ;
Πάρε μόνο τις ενημερώσεις: καινούρια άρθρα, ημερομηνίες σεμιναρίων και ό,τι ετοιμάζουμε.
ΘΕΛΩ ΜΟΝΟ ΤΙΣ ΕΝΗΜΕΡΩΣΕΙΣ